Ne Yapalım Uzayda Radyasyon Varsa?

AMS (Alfa Manyetik Spektrometresi), uzayda Uluslararası Uzay İstasyonu’nda ışık hızına yakın giden ve Dünyamıza doğru gelen atom-altı parçacıkları ölçen bir dedektör. ODTÜ olarak bu deneyin 6 yıldan beri, 250 kişilik AMS ekibinin üyesiyiz. Birlikte uzayda karanlık maddeyi ve karşıt-maddeyi ararken, bir yandan da uzaydaki radyasyon miktarlarını ve değişimini de ölçüyoruz.

Uzaydaki bu radyasyon, uydulara ve özellikle de içindeki hassas aygıtlara zarar verebilecek düzeyde. Uydulardaki malzemelerin ve hassas elektroniklere, uzaya yollanmadan önce, eşdeğer miktarda radyasyon verilerek, fonksiyonlarını yitirmediğinden yahut verimliliklerinin düşmediğinden emin olunmalı. İşte bu radyasyon testlerinin bir çeşidi olan Tekil Olay Testleri’nin yapılacağı laboratuvarı ODTÜ'de kuruyoruz. Bilim Kafe'ye 7'den 70'e tüm kozmoloji, uzay ve radyasyon meraklılarını bekliyoruz.


Prof.Dr. Bilge Demirköz’ün Kısa Özgeçmişi

Robert Koleji'nden mezun olduktan sonra MIT'de matematik ve  müzik yandalları ile fizik okuyan Prof. Dr. Bilge Demirköz, yüksek lisansını da şimdi Uluslararası Uzay İstasyonu'nun üzerinde bulunan Alfa Manyetik Spektrometresi deneyinin yapımında çalışarak MIT'de bitirdi. Doktorası için Oxford Üniversitesi'nde CERN'deki ATLAS deneyinde çalıştı ve sonrasında CERN Fellow seçilerek, CERN adına iki yıl çalıştı. Cambridge ve IFAE Barselona Üniversiteleri'nde kısa post-doc'lardan sonra Türkiye'ye dönerek, ODTÜ'de görev aldı. Alfa Manyetik Spektrometresi deneyine Türkiye'yi üye yaparak, ilk kez UUİ'nin üzerinde bir deneyde bir Türk ekibin yer almasını sağladı. Protonlarla uzay radyasyonuna karşı testlerin yapılmasını önerdiği projesi Kalkınma Bakanlığı tarafından 7 milyon TL ile desteklendi ve şu anda ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı projesi kurulum aşamasında. Bilge Demirköz'ün araştırma grubunda, 4 mühendis, 2 tekniker, 1 doktora sonrası araştırmacı, 3 doktora öğrencisi, 2 yüksek lisans öğrencisi, birçok lisans öğrencisi ve 1 idari uzman bulunmaktadır. 3 yıl boyunca TÜBİTAK Bilim Kurulu üyeliği ve 2 sene boyunca CERN Orta Doğu ve Türkiye temsilciliği de yapan Demirköz 2017'de UNESCO-L'Oreal Uluslararası Yükselen Yetenek ödülünü Mart ayında Paris'te yapılan bir törenle almıştır.

demirkoz@metu.edu.tr